Słownik rynków prywatnych i pojęć pre-IPO
- Jednorożec
- Spółka, która wciąż nie weszła na giełdę, a jest wyceniana na ponad 1 miliard dolarów.
- Dekakorn
- To samo co jednorożec, tylko poprzeczka stoi na 10 miliardach dolarów prywatnej wyceny.
- Hektokorn
- Najwyższy szczebel: spółka prywatna wyceniana na ponad 100 miliardów dolarów.
- Pre-IPO
- Okres, zanim akcje spółki trafią na giełdę.
- IPO (pierwsza oferta publiczna)
- Pierwszy raz, gdy spółka sprzedaje swoje akcje szerokiej publiczności na giełdzie.
- Transakcja wtórna
- Sprzedaż akcji, które już istnieją, przez tego, kto je ma (pracownika, wczesnego inwestora). Spółka nie emituje nic nowego.
- Runda pierwotna
- Runda, w której spółka emituje nowe akcje, a pieniądze trafiają do jej kasy.
- Oferta odkupu (tender offer)
- Zorganizowana oferta odkupu akcji od pracowników i pierwszych akcjonariuszy. Najczęściej prowadzi ją sama spółka.
- SPV (spółka celowa)
- Podmiot prawny powołany po to, by trzymać inwestycję w imieniu kilku inwestorów, często akcje jednej spółki.
- ROFR (prawo pierwszeństwa)
- Prawo umowne: zanim akcje trafią do osoby trzeciej, spółka lub obecni inwestorzy mogą je kupić na tych samych warunkach.
- Prawo współsprzedaży (co-sale)
- Prawo niektórych akcjonariuszy do sprzedaży razem z innym akcjonariuszem, na tych samych warunkach.
- Preferencja likwidacyjna
- Postanowienie, które stawia posiadaczy niektórych klas akcji na początku kolejki do pieniędzy, gdy spółka jest sprzedawana albo likwidowana.
- Klasa akcji z prawami, których nie mają akcje zwykłe, na przykład z preferencją likwidacyjną.
- Podstawowa klasa akcji. Zwykle mają ją założyciele i pracownicy.
- Lock-up
- Okres po IPO, w którym dotychczasowi akcjonariusze nie mogą swobodnie sprzedawać akcji.
- Greenshoe (opcja nadprzydziału)
- Opcja, dzięki której gwaranci emisji mogą sprzedać dodatkowe akcje, do ustalonego procentu, gdy popyt w IPO jest duży.
- Cap table (struktura udziałowców)
- Tabela tego, kto jest właścicielem spółki: każdy akcjonariusz, ile ma akcji i jakiej klasy.
- Wycena post-money
- Ile spółka jest warta tuż po rundzie, razem z nowym kapitałem.
- Wycena pre-money
- Ile spółka jest warta tuż przed rundą, bez nowego kapitału.
- Inwestor kwalifikowany lub profesjonalny
- Inwestor, który spełnia kryteria prawne i dzięki temu ma dostęp do niektórych ofert prywatnych i ograniczonych. Kryteria różnią się w zależności od jurysdykcji.
- Inwestor akredytowany (accredited investor)
- Amerykańskie określenie inwestora, który przechodzi progi dochodu lub majątku i może przez to brać udział w niektórych ofertach prywatnych.
- Family office
- Prywatna firma, która zarządza majątkiem i inwestycjami jednej zamożnej rodziny, czasem kilku.
- Carried interest
- Część zysków z inwestycji, która trafia do zarządzającego funduszem lub SPV, ponad opłaty za zarządzanie.
- Private equity
- Inwestowanie w spółki nienotowane na giełdzie. Tradycyjnie oznaczało to wykupy dojrzałych firm.
- Rynek wtórny (prywatny)
- Rynek, na którym istniejące akcje spółek prywatnych przechodzą od akcjonariuszy do nabywców, zwykle za zgodą spółki.
- Serie A, B, C
- Kolejne wycenione rundy spółki prywatnej, oznaczane po kolei literami. Z reguły im dalsza litera, tym większa spółka i wyższa wycena.
- Runda seed
- Pierwsza instytucjonalna runda startupu. Przychodzi przed serią A.
- Runda pomostowa (bridge round)
- Pieniądze zebrane między dwiema wycenionymi rundami, żeby spółka dotrwała do kolejnej rundy albo do wyjścia.
- Down round
- Runda poniżej wyceny z poprzedniej rundy.
- Up round
- Runda powyżej wyceny z poprzedniej rundy.
- Flat round
- Runda z tą samą wyceną co poprzednia.
- Pożyczka zamienna (convertible note)
- Pożyczka, która w późniejszej rundzie zamienia się w akcje, zwykle z dyskontem albo z limitem wyceny.
- SAFE (simple agreement for future equity)
- Umowa, która daje inwestorowi akcje w przyszłej wycenionej rundzie. Nie jest długiem.
- Limit wyceny (valuation cap)
- Maksymalna wycena, przy której pożyczka zamienna lub SAFE zamienia się na akcje. Jeśli kolejna runda wypadnie drożej, wczesny inwestor i tak konwertuje po limicie.
- Spółka w późnej fazie
- Spółka prywatna, która jest już duża i ma przychody. Zwykle kilka rund po seed, bliżej IPO lub sprzedaży.
- Growth equity
- Mniejszościowe udziały w okrzepłych spółkach, które dalej rosną. Segment leży między venture capital a private equity typu buyout.
- Venture capital
- Inwestycje w spółki prywatne we wczesnej fazie i fazie wzrostu w zamian za udziały, zwykle przez fundusz.
- Wykup (buyout)
- Kupno pakietu kontrolnego w spółce. Klasyczna forma private equity.
- Notowanie bezpośrednie (direct listing)
- Wejście na giełdę, w którym po prostu zaczynają być notowane istniejące akcje. Spółka nie emituje nowych i nie korzysta z gwarantów, by je plasować.
- SPAC (spółka celowa do przejęć)
- Notowana spółka wydmuszka, która zbiera kapitał, żeby połączyć się ze spółką prywatną. To dzięki połączeniu ta druga staje się publiczna.
- Gwarant emisji (underwriter)
- Bank inwestycyjny, który prowadzi IPO: wycenia akcje i plasuje je wśród inwestorów.
- Bookbuilding
- Tak gwaranci ustalają cenę IPO: zbierają zlecenia inwestorów po różnych cenach.
- Przedział cenowy
- Orientacyjny przedział cen publikowany przed IPO. Cena ostateczna może wypaść w nim albo poza nim.
- Prospekt
- Dokument rejestracyjny, który spółka publikuje przed debiutem, ze sprawozdaniami finansowymi i czynnikami ryzyka. W Stanach Zjednoczonych składa się go jako Form S-1.
- Free float
- Część akcji spółki notowanej, którą naprawdę można handlować. Pakiety zablokowane lub skoncentrowane się nie liczą.
- Rozwodnienie
- Spadek procentowego udziału obecnego akcjonariusza, gdy spółka emituje nowe akcje.
- Klauzula antyrozwodnieniowa
- Klauzula, która zmienia warunki konwersji akcji uprzywilejowanych, jeśli spółka wyemituje później akcje taniej.
- Prawo przyciągnięcia (drag-along)
- Pozwala akcjonariuszom większościowym zmusić mniejszościowych do udziału w sprzedaży spółki.
- Prawo przyłączenia (tag-along)
- Pozwala akcjonariuszom mniejszościowym dołączyć do sprzedaży na tych samych warunkach, jakie wynegocjował akcjonariusz większościowy.
- Prawo pro rata
- Prawo obecnego inwestora do udziału w kolejnych rundach, tak by jego procentowy udział w spółce się nie zmniejszył.
- Vesting
- Harmonogram, według którego pracownik lub założyciel krok po kroku nabywa prawo do swoich akcji lub opcji.
- Cliff
- Pierwszy odcinek harmonogramu vestingu. W tym czasie nic nie przechodzi; gdy się kończy, od razu nabywana jest pierwsza transza.
- Opcja na akcje (stock option)
- Prawo pracownika do kupna akcji spółki po stałej cenie wykonania.
- RSU (restricted stock unit)
- Obietnica przekazania pracownikowi akcji spółki po spełnieniu warunków: zwykle upływu czasu, czasem także zdarzenia płynnościowego.
- Wycena 409A
- Niezależna wycena akcji zwykłych amerykańskiej spółki prywatnej, na której podstawie ustala się ceny wykonania opcji. Zwykle wychodzi niżej niż cena ostatniej rundy akcji uprzywilejowanych.
- Kontrakt terminowy forward
- Umowa o dostarczenie akcji lub ich wartości ekonomicznej w przyszłym terminie. Na rynkach prywatnych sięga się po nią czasem, gdy bezpośredni transfer akcji jest niedozwolony.
- Platforma rynku wtórnego
- Platforma, która kojarzy kupujących i sprzedających akcje spółek prywatnych i zajmuje się transferem.
- Dom maklerski (broker-dealer)
- Regulowany pośrednik z uprawnieniem do zawierania transakcji papierami wartościowymi na rzecz klientów.
- Ograniczenie zbywalności
- Postanowienie umowy spółki, statutu lub umowy akcjonariuszy, które ogranicza, czy i komu można sprzedać akcje.
- Prawa do informacji
- Umowne prawa, dzięki którym niektórzy akcjonariusze dostają sprawozdania finansowe i inne informacje o spółce.
- Data room
- Repozytorium dokumentów z kontrolowanym dostępem, które spółka otwiera inwestorom lub nabywcom w trakcie due diligence.
- Term sheet
- Krótki dokument z głównymi warunkami handlowymi inwestycji, uzgadniany przed przygotowaniem pełnej dokumentacji prawnej.
- Due diligence
- Sprawdzenie spółki i warunków transakcji, które inwestor robi, zanim zaangażuje kapitał.
- GP i LP (general partner, limited partner)
- Zarządzający funduszem i jego inwestorzy. General partner prowadzi fundusz, limited partners dają pieniądze.
- Opłata za zarządzanie
- Roczna opłata zarządzającego funduszem lub SPV, liczona od kapitału zadeklarowanego albo zainwestowanego.
- Stopa progowa (hurdle rate)
- Minimalny zwrot, jaki fundusz musi dać inwestorom, zanim zarządzający dostanie carried interest.
- Wezwanie do wpłaty kapitału (capital call)
- Wezwanie zarządzającego funduszem, by inwestorzy wpłacili część kapitału, który zadeklarowali.
- Dry powder
- Kapitał obiecany funduszom, ale jeszcze niezainwestowany.
- Szacunkowa wartość aktywów funduszu minus zobowiązania. Służy do raportowania wyników między transakcjami.
- Wycena modelowa (mark to model)
- Wycena pozycji wewnętrznym modelem zamiast zaobserwowaną ceną transakcyjną. Typowe, gdy akcje rzadko zmieniają właściciela.
- Krzywa J
- Typowy przebieg zwrotów funduszy prywatnych w czasie: w pierwszych latach na minusie przez opłaty i odpisy, później na plusie, jeśli wyjścia się udadzą.
- Dodatkowy zwrot, którego inwestor oczekuje za to, że nie może wycofać kapitału na żądanie.
- Okres utrzymywania
- Jak długo inwestor zamierza trzymać inwestycję, zanim wyjście stanie się możliwe.
- Wyjście (exit)
- Zdarzenie, które zamienia udział na gotówkę lub notowane akcje. Zwykle IPO, sprzedaż strategiczna albo sprzedaż wtórna.
- Sprzedaż strategiczna (trade sale)
- Sprzedaż spółki innej spółce zamiast wejścia na giełdę.
- Burn rate
- Tempo, w jakim spółka wydaje gotówkę ponad to, co przynoszą przychody.
- Runway
- Jak długo spółka może działać na obecnej gotówce, zanim będzie potrzebować nowego finansowania.
- ARR (roczne przychody powtarzalne)
- Roczna wartość powtarzalnych umów spółki. W firmach programistycznych to częsty punkt odniesienia przy wycenie.
- Regulation D
- Amerykański reżim, w którym spółki zbierają kapitał prywatnie bez rejestrowania oferty, z ograniczeniami co do tego, kto może inwestować.
- Rule 144
- Amerykańska reguła o odsprzedaży papierów wartościowych o ograniczonej zbywalności, łącznie z minimalnymi okresami utrzymywania.
- Qualified purchaser
- Amerykańska kategoria powyżej inwestora akredytowanego, wyznaczana wartością posiadanych inwestycji. Korzystają z niej niektóre fundusze prywatne.
- Insider
- Przy debiucie: członek zarządu, kadry kierowniczej albo znaczący akcjonariusz. Zwykle obejmuje go najdłuższy lock-up.
- Stopniowe zwalnianie
- Struktura lock-up, w której akcje stają się zbywalne w transzach, w różnych terminach, a nie wszystkie naraz.
O wydawcy
Ten poradnik publikuje Unicorn Private Research, dział analiz Unicorn Private LLC, firmy private equity z Delaware, która przed IPO nabywa udziały wtórne w prywatnych spółkach technologicznych w późnej fazie rozwoju. Firma inwestuje wyłącznie w dojrzałe spółki wycenione już powyżej miliarda dolarów, a nie w młode startupy, a jej założyciele działają w private equity i inwestycjach w startupy od 2005 roku.
Unicorn Private jest pierwszą firmą rynku wtórnego pre-IPO, która stworzyła otwarte dla wszystkich centrum analiz w szesnastu językach: poradniki, zestawienie największych prywatnych spółek technologicznych, słownik i sekcję najczęstszych pytań, dostępne dla każdego czytelnika, a każda liczba ma datę i link do publicznego źródła.
Ta strona w innych językach
- Glossary of private markets and pre-IPO terms (English)
- Glossario dei mercati privati e del pre-IPO (Italiano)
- Glossaire des marchés privés et du pré-IPO (Français)
- Glossar zu Private Markets und Pre-IPO (Deutsch)
- Glosario de mercados privados y términos pre-IPO (Español)
- Glossário de mercados privados e termos pré-IPO (Português)
- Глоссарий частных рынков и терминов pre-IPO (Русский)
- 私募市场与上市前投资术语表 (中文)
- プライベート市場とプレIPOの用語集 (日本語)
- प्राइवेट मार्केट और प्री-आईपीओ शब्दों की शब्दावली (हिन्दी)
- 비상장 시장 및 상장 전 투자 용어집 (한국어)
- Özel piyasalar ve halka arz öncesi terimler sözlüğü (Türkçe)
- Glosarium pasar privat dan istilah pra-IPO (Bahasa Indonesia)
- مصطلحات الأسواق الخاصة وما قبل الطرح العام الأولي (العربية)
- Thuật ngữ thị trường tư nhân và đầu tư tiền IPO (Tiếng Việt)